چاند و هونه‌ر

له‌ کوێستانه‌کانی لاله‌ش، فستیڤاڵی که‌لتوریی به‌رخ بڕینه‌وه‌، به‌ جۆشه‌وه‌ به‌رده‌وامه‌. به‌و فستیڤاڵه‌، پارێزگاری له‌ نه‌ریت و کولتووری سه‌دان ساڵه‌ی ناوچه‌ی بۆتانیش ده‌کرێ. له‌ پێشبڕکێی به‌رخ بڕینه‌وه‌دا، دیمه‌نه‌کانی که‌ ئه‌و نه‌ریته کۆنه‌مان بۆ رۆژه‌کانی ئه‌مڕۆ ده‌گوازێته‌وه‌،دێته‌ به‌رچاو. بۆتانییه‌کان هونه‌ر و کولتووری کوێستانانه‌ی خۆیان، پیشان ده‌ده‌ن.

فه‌ستیڤالی چاند و هونه‌ری ناوچه‌ی تاتوانی سه‌به‌ به‌دلیس ده‌ستی پێکرد و تا 20 ئه‌م مانگه‌ به‌رده‌وام ده‌بێت .

ناره‌زایه‌تیه‌کان له‌ دژی داخستنی رۆژنامه‌ی ئازادیا ولات به‌رده‌وامن. له‌ ناوچه‌کانی سلۆپی و جزره‌ی شرناخ ، به‌ ئامانجی سه‌رنج دانه‌ سه‌ر گوشاره‌کانی سه‌ر زمانی کوردی ، رۆژنامه‌ی رۆژه‌ڤ ئه‌مرۆ ده‌ستی به‌ چاپ و بلاو کردنه‌وه‌ کرد . له‌و دوو ناوچه‌یه‌دا بانگی له‌خه‌لک کرا که‌ خاوه‌نداری له‌ زمانیان بکه‌ن .

5 مین فه‌ستیڤالی که‌لتووروهونه‌ری جه‌زیره‌ی بۆتان ،له‌ 3 مین رۆژی دایه‌.. بۆ یادی مندالانی قوربانی شه‌ری ده‌وله‌ت ،ئێواره‌ی دوێنێ کۆنسێرتێک پێشه‌کش کرا. 20 هه‌زار که‌س به‌شاداری کۆنسێرته‌که‌ بوون.. له‌ کۆنسێرته‌که‌ دا ،گروپی ئازاد ،گروپی گراڤا رۆژێ و خالید بلگیچ ،به‌ به‌رهه‌مه‌ هونه‌ریه‌کاناین ،جۆشی خه‌لکه‌که‌یان گه‌یانده‌ ئاستێکی به‌رز.

بۆ ئه‌وه‌ مه‌به‌سته‌ ،خوێندنگه‌ی کلتور و هونه‌ری شه‌هید سه‌فکان له‌ هه‌رێمه‌کانی پاراستنی مه‌دیا،بۆ به‌رز راگرتنی غوربه‌ت و سه‌رجه‌م گه‌ریلا هونه‌رمه‌نده‌کان که‌ له‌ تێکۆشانی ئازادی گه‌لی کورد دا گیانیان له‌ ده‌ست داوه‌،مه‌راسیمێکی یادکردنه‌وه‌ی ڕێکخست.

5 مین فستیڤالی چاند و هونه‌ری جزره‌ له‌ دومیین روۆژی دایه‌ . له‌ فه‌ستیڤاله‌که‌دا شه‌وی رابردوو یادی هونه‌رمه‌ند و گه‌ریلا ئۆزان مزگین کرایه‌وه‌ . له‌ چالاکیه‌کانی ئه‌مرۆ دا خاوه‌نداری له‌ زمانی دایک کرا.

ته‌ڤگه‌ری زمان و په‌روه‌رده‌ ته‌زه‌په‌ی کوردی وکومسیونی زمان و په‌روه‌رده‌ی که‌جه‌که‌، له‌سالی 2007 دا رۆژانی 14 تا 16 مانگیان وه‌ک،جه‌ژنی زمانی کوردی راگه‌یاند. به‌ نزیک بونه‌وه‌ له‌ جه‌ژنه‌که‌ش،کۆمسیۆنی زمان و په‌روه‌رده‌ که‌زه‌په‌ی کۆماجڤاکێن کوردستان که‌جه‌که‌ش لێدوانێکی نوسراوی دا. کومسیونی زمان و په‌روه‌رده‌ی که‌جه‌که‌ ، سلاو ئاراسته‌ی تێکۆشانی گه‌ل ده‌کات وهاوکات یادێک له‌ هه‌موو شه‌هیدانی مانگی گوڵانیش ده‌کاته‌وه‌ و تێکۆشان بۆ په‌روه‌رده‌ی زمانی کوردی وه‌ک ، به‌شێکی تێکۆشانی ئازادی و خۆسه‌ری دیمه‌کراتی به‌ناو ده‌کات.

له‌ناوچه‌ی میسکی وان له‌ یه‌که‌مین فستیڤالی که‌لتور و هونه‌ری فه‌قێ ته‌یران به‌رده‌وامه‌. له‌ چوارچێوه‌ی فسیڤاله‌که‌دا به‌ پانێلێک باس له‌ ژیان و،وێژه‌ی فه‌قێ ته‌یران کرا. به‌شه‌ویش لاوان رێپیوانێکی به‌ مه‌شخه‌ڵیان سازکرد.

به‌ بۆنه‌ی رۆژی شانۆ له‌ جیهان دا له‌ هه‌رێمه‌کانی پاراستی مه‌دیا ، له‌لایه‌ن خوێندنگه‌ی که‌لتور و هونه‌ری شه‌هید سه‌فقان مه‌راسێمیک بۆ یادی ئه‌و گه‌ریلانه‌ی رێکخرا که‌ له‌ بواری هونه‌ر و شانۆ دا کار و خه‌باتیان ده‌کرد.

له‌ سلێمانی فێستیڤاڵێك بۆ یادی ژنه‌ناوداری کورد حه‌پسه‌خانی نه‌قیب به‌رێوه‌ چوو حه‌پسه‌خانی نه‌قیب وه‌كوو پێشه‌نگی پێشكه‌وتنی ژنانی كورد له‌ سه‌رده‌می خۆی دا به‌ ناو كرا .

دوابه‌دوای شاری ئامه‌د ، فلمی سینه‌مایی قرێژ واته‌ چه‌په‌ڵ له‌ شاری ئه‌سته‌نبوڵیش نمایش کرا. فیلمه‌که‌ دا سه‌رنج راده‌کێشراوه‌ته‌‌ سه‌ر سیسته‌می جه‌رده‌وانی و پرسی ژنان له‌ ناو کۆمه‌لگا دا.

به‌رێوه‌به‌رانی ته‌ره‌ته‌ شه‌ش به‌هۆی ئه‌وه‌ی ناتوانێ هونه‌رمه‌ندان رازی بکات و بیانهێنێته‌ سه‌ر شاشه‌ی ته‌له‌فزیۆنه‌که‌ی ، ده‌ست به‌رێبازی نایاسایی کردووه‌. هونه‌رمه‌ندانی کورد ، ده‌لێن له‌و که‌ناڵه‌ دزینی ڕه‌نج و گه‌شتوه‌ته‌ ئاستی سکه‌نداڵ. هونه‌رمه‌ندان ئه‌مرۆ به‌ لیدوانێکی رۆژنامه‌وانی ڕایانگه‌یاند که‌ ئه‌وان له‌ به‌رامبه‌ر دزینی ڕه‌نج ده‌که‌ونه‌ خۆ.

خه‌باته‌کانی هه‌لمه‌تی ئێمه‌ په‌روه‌رده‌ به‌ زمانی دایک ده‌خوازین ، خه‌ریکه‌ ده‌گاته‌ ئه‌نجام . ئه‌نجامه‌کان که‌له‌ ناوچه‌ی سلۆپی شرناخ ، له‌ ناوچه‌ی سیهانی ئه‌ده‌نه‌ نیشانی ده‌دات که‌ داخوازی سه‌ره‌کی کوردان په‌روه‌رده‌ به‌ زمانی دایکه‌ . له‌ سلۆپی 30 هه‌زار و 633 که‌س و له‌ سه‌یهان 2هه‌زار که‌س واژۆیان له‌ بن هه‌له‌مه‌تی په‌روه‌رده‌ با زمانی دایک کرد .

به‌ گوێره‌ی ئاماری فه‌رمیه‌کان 70 هه‌زار جه‌رده‌وان له‌ تورکیا و باکوری کوردستان هه‌ن. به‌ڵام ، ژماره‌ی ڕاستینه‌ زۆر له‌وه‌ زیاتره‌. له‌باره‌ی جه‌رده‌وانانه‌وه‌ که‌ چۆن ژیانیان له‌ کۆمه‌لگه‌ی کورده‌واری حه‌رام کردوه‌ ، ده‌رهێنه‌ر یوسف چه‌تین فیلمێکی به‌ناوی قرێژ واته‌ چه‌په‌ڵ به‌رهه‌م هێناوه‌. چه‌تین ، به‌ته‌مایه‌ له‌ مانگی ئادار دا له‌ ئامه‌د فیلمه‌که‌ی بخاته‌ سه‌ر ئکرانی سینه‌ماکان.

پاش بیستنی ئه‌و هه‌واله‌ی که‌ شوان په‌روه‌ر له‌ سالوه‌گه‌ری پیلانگیری 15ی شوبات دا که‌ وه‌ک رۆژی ره‌ش ده‌ناسرێت ، له‌ کانالی ته‌ره‌ته‌ شه‌ش دا ده‌رده‌که‌وێ، ناره‌زایه‌تیه‌کان رویان له‌ زیادبوون کردوه‌ . هونه‌رمه‌ندانی ناوه‌ندی چاندی مه‌زۆپتامیا رایانگه‌یاند ، که‌ له‌ ولاتێکدا زمانی کوردی وه‌ک ناناسراو له‌ قه‌له‌م ده‌درێ ، ده‌رکه‌وتنی شۆانپه‌روه‌ر هه‌ڵه‌یه‌ و ئه‌و هه‌له‌یه‌ له‌ مێژوودا جیگای به‌خشش نیه‌ .